ข้ามไปยังเนื้อหา
V.S. Heat Treatment logoV.S.Heat Treatment
อบชุบแข็ง

การอบคืนไฟ (Tempering) และสีอบคืนไฟของเหล็ก

ทำไมต้องอบคืนไฟหลังชุบแข็ง อุณหภูมิอบคืนไฟกำหนดความแข็งอย่างไร และ "สีอบคืนไฟ" บอกอะไร — พร้อมตารางสีจริง

อ่าน 5 นาที · อัปเดตเมื่อ 15 มิถุนายน 2569

โรงงานเดียวที่สมุทรสาคร ประเทศไทยชิ้นงานเหล็กขนาดเล็กปริมาณมาก — สกรู น็อต โบลต์ตอบใบเสนอราคาใน 24 ชม.

แผ่นเหล็กแบน 10 ชิ้นวางเรียงกัน แสดงสีที่ผิวเปลี่ยนไปตามอุณหภูมิอบคืนตัว มีป้ายกำกับตั้งแต่ Normalized และ Quenched ไล่ไปจนถึง 730°F (388°C) ใต้ภาพเขียนว่า “Tempering colors of steel”
ตารางสีอบคืนตัวของเหล็ก สีที่เห็นคือฟิล์มออกไซด์บางบนผิว ใช้เป็นสัญญาณคร่าว ๆ ได้ แต่ไม่ใช่การวัดความแข็ง

ทำไมต้องอบคืนไฟ

หลังชุบแข็ง (quench) เหล็กจะเป็นมาร์เทนไซต์ที่แข็งมากแต่เปราะ ใช้งานทันทีไม่ได้ การอบคืนไฟคือการอุ่นซ้ำที่อุณหภูมิปานกลาง (~150–650°C) เพื่อลดความเปราะและคืนความเหนียว

ยอมเสียความแข็งเล็กน้อยเพื่อแลกความทนทาน — แทบทุกชิ้นงานที่ชุบแข็งต้องอบคืนไฟ

อุณหภูมิอบคืนไฟ = ตัวกำหนดความแข็ง

อบคืนไฟอุณหภูมิต่ำ = แข็งมาก เหนียวน้อย (เหมาะงานสึก เช่น ใบมีด)

อบคืนไฟอุณหภูมิสูง = เหนียวขึ้น แข็งลดลง (เหมาะงานรับแรงกระแทก เช่น โบลต์)

การคุมอุณหภูมิอบคืนไฟคือวิธีตั้งค่า HRC สุดท้ายให้ตรงสเปก

สีอบคืนไฟ (Temper Colors)

เมื่ออุ่นเหล็กผิวสะอาดในอากาศ จะเกิดฟิล์มออกไซด์บางๆ ที่เปลี่ยนสีตามอุณหภูมิ: ฟาง → น้ำตาล → ม่วง → น้ำเงิน (ดูภาพ)

ช่างใช้สีนี้ประเมินอุณหภูมิคร่าวๆ แต่งานคุมคุณภาพจริงต้องวัดอุณหภูมิเตา + ทดสอบความแข็ง ไม่ใช้สีอย่างเดียว

ระวัง "temper embrittlement" — เหล็กบางชนิดอบคืนไฟในบางช่วงอุณหภูมิแล้วเปราะ ต้องเลี่ยง

คำถามที่พบบ่อย

ทำไมชุบแข็งแล้วต้องอบคืนไฟ?+

มาร์เทนไซต์หลังชุบแข็งเปราะมาก การอบคืนไฟลดความเปราะและคืนความเหนียวให้ใช้งานได้จริง

สีอบคืนไฟเชื่อถือได้แค่ไหน?+

บอกอุณหภูมิคร่าวๆ ได้ แต่งานคุณภาพต้องคุมอุณหภูมิเตา + วัดความแข็ง (HRC) ไม่พึ่งสีอย่างเดียว

กำหนด HRC สุดท้ายได้ไหม?+

ได้ เราคุมอุณหภูมิอบคืนไฟให้ได้ช่วง HRC ตามสเปก แล้วทดสอบทุกล็อตพร้อมใบรับรอง

แชร์หน้านี้LINEFacebook

คู่มือเปรียบเทียบที่เกี่ยวข้อง

ผู้ตรวจทานเนื้อหาทางเทคนิค

ทีม QA และฝ่ายผลิตของ V.S. Heat Treatment — โรงงานอบชุบและชุบผิวโลหะที่ดำเนินงานตั้งแต่ปี 1994 ภายใต้ระบบ ISO 9001:2015

ดูหลักฐานและรูปแบบรายงาน

บทความที่เกี่ยวข้อง

ต้องการที่ปรึกษาเรื่องชุบโลหะ?

ทีมวิศวกรพร้อมให้คำแนะนำ พร้อมเสนอราคาภายใน 24 ชั่วโมง