ทำไมชิ้นงานถึงบิดงอ
การบิดงอมาจาก 2 แรงหลัก: ความเครียดจากความร้อน (ส่วนต่าง ๆ เย็นไม่พร้อมกัน) และ การเปลี่ยนเฟส จากออสเทนไนต์เป็นมาร์เทนไซต์ ซึ่งมีปริมาตรเพิ่มขึ้น
ยิ่งชิ้นบาง ยาว หรือรูปทรงไม่สมมาตร ยิ่งบิดง่าย เพราะระบายความร้อนไม่เท่ากันทุกด้าน
ความเครียดตกค้างจากการขึ้นรูป/กลึงก่อนชุบ ก็ถูก “ปลดปล่อย” ออกมาเป็นการบิดเมื่อโดนความร้อน
วิธีลดการบิดงอ
- อบคลายเครียด (stress relief) ก่อนชุบแข็ง เพื่อปลดความเครียดจากการขึ้นรูป
- ให้ความร้อนสม่ำเสมอและช้าพอ ลดความต่างอุณหภูมิภายในชิ้น
- เลือกตัวกลางจุ่มเย็นให้เหมาะ เช่น น้ำมันหรือโพลิเมอร์แทนน้ำ เพื่อลดช็อกความร้อน
- ใช้จิ๊ก/ฟิกซ์เจอร์ หรือ press quench สำหรับชิ้นแบนที่ต้องการความเรียบ
- จัดวางชิ้นงานบนสายพาน/ตะแกรงไม่ให้ทับหรือกองกัน
ถ้าบิดไปแล้วทำอย่างไร
ชิ้นที่บิดเล็กน้อยอาจดัด (straighten) ขณะยังอุ่นหลังเทมเปอร์ได้ แต่ต้องระวังการแตกร้าว
งานที่ต้องการพิกัดแน่นมาก แนะนำให้ “เผื่อระยะ” แล้วเจียร/กลึงเก็บผิวหลังชุบ
วิธีที่ดีที่สุดคือออกแบบ process ร่วมกันตั้งแต่ต้น เราช่วยประเมินจากรูปทรงและพิกัดที่ลูกค้าต้องการ
คำถามที่พบบ่อย
ชุบแข็งแล้วขนาดเปลี่ยนกี่เปอร์เซ็นต์+
ขึ้นกับเกรด รูปทรง และวิธีจุ่มเย็น โดยทั่วไปเปลี่ยนเล็กน้อยระดับเศษมิลลิเมตร งานพิกัดแน่นควรเผื่อระยะหรือเจียรหลังชุบ
ดัดให้ตรงหลังชุบได้ไหม+
ได้บางกรณีโดยเฉพาะตอนยังอุ่น แต่มีความเสี่ยงแตก จึงควรวางแผนเผื่อระยะตั้งแต่แรกจะปลอดภัยกว่า
งานสกรูน็อตจำนวนมากคุมการบิดยังไง+
ใช้เตาสายพานคุมอุณหภูมิสม่ำเสมอ จุ่มเย็นแบบควบคุม และสุ่มตรวจระยะทุกล็อต
